Azot w glebie występuje w formie mineralne i organicznej. Tej ostatniej jest decydowanie więcej, ponieważ jej udział przekracza 90%. Niestety jest ona niedostępna dla roślin uprawnych, czyli nie może być efektywnie przez nie pobierana. Rośliny mogą korzystać tylko z dwóch form azotu mineralnego — amonowej i azotanowej.
Spis treści
Jakie są formy mineralne azotu w glebie?
Azotu mineralnego w zależności od typu gleby jest od 1 do 5%. Stanowią go takie związki jak anion azotanowy i azotynowy, kation amonowy, amoniak, a także azot cząsteczkowy będący składnikiem powietrza glebowego. Z wymienionej grupy związków większość roślin uprawnych może skorzystać tylko z dwóch. Natomiast rośliny motylkowe drobnonasienne i grubonasienne mogą, dzięki symbiozie z bakteriami tworzącymi brodawki, korzystać również z azotu znajdującego się w powietrzu glebowym.
Czym należy kierować się przy wyborze nawozu sztucznego?
W rolnictwie wykorzystywane są 4 rodzaje nawozów mineralnych azotowych: mocznik, saletra amonowa, saletrzak oraz roztwór saletrzano- mocznikowy. Każdy z wymienionych nawozów sztucznych ma określone właściwości i cechy, dzięki którym jest przydatny w określonym momencie prowadzenia uprawy. Wybierając nawóz azotowy warto kierować się:
- terminem aplikacji i przebiegiem pogody
- fazą rozwojową rośliny uprawnej
- formą nawozu i jego wpływem na roślinę uprawną
- zasobnością gleby w przyswajalne formy azotu
- potrzebami pokarmowymi uprawianego gatunku rośliny uprawnej
Odpowiedni wybór nawozu pozwoli na jego efektywne pobranie oraz oczekiwany wpływ na dynamikę wzrostu rośliny uprawnej.
Forma azotanowa a amonowa
W saletrzaku oraz saletrze amonowej obie formy azotu występują w tych samych proporcjach. Oba nawozy różnią się ogólną zwartością N, w saletrze amonowej jest go więcej. W zależności od producenta koncentracja azotu wynosi od 32 do 34,4%.
Zagrożenie wymywaniem
Forma amonowa azotu jest kationem (NH4+), czyli ma ładunek przeciwny w stosunku do glebowego kompleksu sorpcyjnego, dzięki czemu może być przez niego przechwytywane. W efekcie czego ta forma azotu jest mniej podatna na wymywanie. Podczas reakcji zachodzących w glebie forma amonowa zgadująca się w roztworze glebowym przechodzi w azot azotanowy.
Z kolei azot azotanowy jest anionem (NO3–), czyli nie jest wiązany przez system korzeniowy. To właśnie wymywanie azotu azotanowego jest dużym problemem i może powodować znaczne straty N z warstwy uprawnej gleby.
Wpływ na roślinę uprawną
Forma amonowa wpływa korzystnie na dynamikę pobrania innych składników pokarmowych: fosforu, siarki, boru, czyli jej obecność w roztworze glebowym jest pożądana. Stymuluje także rozwój systemu korzeniowego i może być łatwo włączona do syntezy aminokwasów i dalej kwasów nukleinowych oraz białek.
Natomiast forma azotanowa przyspiesza i ułatwia pobieranie przez rośliny potasu, magnezu oraz wapnia. Działa na rośliny gwałtownie — intensyfikuje przyrosty biomasy, w tym także przyspiesza regenerację roślin po zimie.
Obie formy azotu są niezbędne dla prawidłowego odżywienia roślin i ich wzrostu. Dlatego też do nawożenia azotem bardzo często wykorzystywane są nawozy zawierające zarówno formę azotanową, jak i amonową. Preparaty pozwalające na precyzyjne dostarczenie tych makroelementów można zweryfikować i dopasować do wymagań konkretnego stanowiska, odwiedzając stronę: https://osadkowski.pl/nawozy/nawozy-mineralne–c-001007.
Właściwości i zastosowanie mineralnych frakcji azotu
Skuteczne dokarmianie plantacji opiera się na umiejętnym zarządzaniu dostępnymi dla flory frakcjami tego pierwiastka, ponieważ dominująca w ziemi materia organiczna pozostaje dla korzeni bezużyteczna. Decydując się na konkretny preparat komercyjny, należy bezwzględnie uwzględnić etap fenologiczny uprawy, aktualną aurę oraz odmienną specyfikę działania poszczególnych jonów:
- Kationy (NH4+): Trwale wiążą się z podłożem, co skutecznie minimalizuje ryzyko ich wypłukiwania w głąb profilu. Ich obecność sprzyja silnej rozbudowie podziemnych części roślin oraz ułatwia przyswajanie fosforu, boru i siarki.
- Aniony (NO3-): Działają na uprawy wręcz błyskawicznie, gwarantując dynamiczny przyrost zielonej masy (nieocenione przy wiosennej odbudowie tkanek) oraz wspierając absorpcję wapnia, magnezu i potasu. Niestety, nie są zatrzymywane przez ziemię, co czyni je wysoce podatnymi na wymywanie przez opady.
Najkorzystniejsze efekty agronomiczne i zrównoważony rozwój uzyskuje się najczęściej poprzez aplikację nawozów łączących obie te formy, co pozwala zoptymalizować tempo uwalniania składników do bieżących potrzeb fizjologicznych plantacji.